100 Jaar Vol Verhalen: de schouwburg in oorlogstijd

Op 30 september 2018 bestaat de Stadsschouwburg precies 100 jaar. Naar aanleiding van dit jubileum blikken wij de komende maanden terug op 100 jaar Stadsschouwburg. Wij kijken ook terug naar de donkere tijden die de schouwburg heeft doorstaan. Vandaag is het 4 mei en herdenken wij alle slachtoffers van de oorlog en staan wij stil bij de gebeurtenissen in die periode.



De Stadsschouwburg in oorlogstijd

Nederlandsche Kultuurkamer
In 1942 stelde de Duitse bezetters de Nederlandsche Kultuurkamer verplicht. Dit is een instituut waar elke kunstenaar, schrijver en podiumartiest zich moest aanmelden. Via de Kultuurkamer controleerde de bezetters of de kunst die er gemaakt werd, wel binnen de nationaalsocialistische ideologie paste. Een kunstenaar die zich niet bij de Kultuurkamer aanmeldde, kon een hoge boete krijgen. Er golden strenge regels waar de kunstenaars zich aan moesten houden. Dit beperkt de vrijheid van de kunstenaars enorm, omdat ze niet meer konden maken waar ze zelf achter stonden.

Nieuwe toneelgezelschappen
Deze nieuwe ontwikkeling in het Nederlandse theater, zorgde ervoor dat er een andere toneelgezelschappen naar Haarlem kwamen. Zo werd in 1942 het pro-Duitse Noord-Hollands Toneel opgericht, onder leiding van De Vos jr. Dit gezelschap was vastberaden: ze wilde elke twee weken maar liefst vijf voorstellingen spelen. Het Haarlemse publiek was minder enthousiast over de stukken: de zaal werd steeds leger. Tijdens de hongerwinter in 1944 sloot de schouwburg tijdelijk de deuren. De oorlog zorgde ervoor dat er – niet onbegrijpelijk – geen publiek meer kwam.


Het pro-Duitse Noord-Hollands Toneel

Onderduikers
Gelukkig had de Stadsschouwburg tijdens de beginjaren van de oorlog ook een andere rol, buiten dat het een podium was voor onder andere het Noord-Hollands Toneel. Er zaten namelijk meerdere onderduikers op verschillende plekken in de schouwburg. Zo zaten er jonge mannen ondergedoken in de dameskoorkamer en in de kelder van het gebouw. Zij wilde op die manier de Duitsers ontkomen, die in de vroege ochtenduren jonge mannen uit hun huis haalden. Opvallend genoeg wisten de verschillende onderduikers niet van elkaar dat ze in hetzelfde gebouw ondergedoken zaten.

Bent u benieuwd naar het complete verhaal van de Stadsschouwburg? Ko van Leeuwen en Wim de Wagt vertellen het allemaal in hun boek ‘Het Geschenk’. U kunt dit boek bestellen via deze link

Cookies

Om u beter en persoonlijker te helpen, gebruiken wij cookies. Als u verder gaat op onze website gaan we ervan uit dat u dat goed vindt.

Privacy and cookies Meer weten?